🔹 1. સમાનતાનો અધિકાર (Right to Equality)
- ભારતના બંધારણ મુજબ દરેક મહિલા ને પુરુષ સમાન અધિકાર છે.
- લિંગના આધાર પર ભેદભાવ કરવો ગેરકાનૂની છે.
- સરકારી નોકરી, શિક્ષણ અને તકોમાં સમાન હક.
🔹 2. ગૃહ હિંસા સામે રક્ષણ
👉 Protection of Women from Domestic Violence Act, 2005
- પતિ અથવા પરિવાર દ્વારા મારપીટ, માનસિક ત્રાસ, આર્થિક શોષણ સામે સુરક્ષા.
- મહિલા કોર્ટમાં જઈને Protection Order, Residence Order અને Maintenance મેળવી શકે છે.
🔹 3. દહેજ પ્રતિબંધ
👉 Dowry Prohibition Act, 1961
- દહેજ માંગવું, આપવું કે લેવું – ત્રણેય ગુનો છે.
- દહેજ હેરાનગતિ માટે કાયદેસર સજા થાય છે.
🔹 4. કામના સ્થળે હેરાસમેન્ટથી રક્ષણ
👉 Sexual Harassment of Women at Workplace Act, 2013
- ઓફિસ, કંપની કે અન્ય કાર્યસ્થળે કોઈપણ પ્રકારની જાતીય હેરાનગતિ સામે કાયદો છે.
- દરેક સંસ્થામાં ICC (Internal Complaints Committee) હોવું ફરજિયાત છે.
🔹 5. માતૃત્વ લાભ (Maternity Benefit)
👉 Maternity Benefit Act, 1961
- ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન પગાર સાથે રજા (26 અઠવાડિયા સુધી).
- નોકરીમાંથી કાઢી મૂકવું ગેરકાનૂની છે.
🔹 6. વારસાનો અધિકાર (Property Rights)
👉 Hindu Succession Act, 1956
- પુત્રીને પણ પુત્ર જેટલો જ સંપત્તિમાં હક.
- લગ્ન પછી પણ પિતાની મિલ્કતમાં હક રહે છે.
🔹 7. ભરણપોષણનો અધિકાર (Maintenance)
👉 Section 125 CrPC
- પતિ પત્નીને ભરણપોષણ આપવા માટે બાધ્ય છે.
- પત્ની, સંતાન અને માતા પણ માંગ કરી શકે છે.
🔹 8. બળાત્કાર અને લૈંગિક ગુનાઓ સામે રક્ષણ
👉 Indian Penal Code Section 376
- બળાત્કાર, છેડછાડ, સ્ટોકિંગ જેવા ગુનાઓ માટે કડક સજા છે.
- FIR નોંધાવવી મહિલાનો અધિકાર છે.
🔹 9. મફત કાનૂની સહાય (Free Legal Aid)
👉 National Legal Services Authority
- ગરીબ અથવા પીડિત મહિલાઓને મફત વકીલ અને કાનૂની સહાય મળે છે.
🔹 10. પોલીસ સંબંધિત અધિકારો
- મહિલા ને રાત્રે 6 પછી ધરપકડ ન કરી શકાય (વિશેષ પરિસ્થિતિ સિવાય).
- મહિલા પોલીસ દ્વારા જ તપાસ / ધરપકડ કરવી.
- સ્ટેટમેન્ટ ઘરે કે સુરક્ષિત સ્થળે આપી શકે છે.
⚖️ મહત્વપૂર્ણ નોંધ
- મહિલા પોતાનું હક માંગવા માટે સીધા કોર્ટ, પોલીસ, અથવા લીગલ સર્વિસ ઓથોરિટી પાસે જઈ શકે છે.
- કોઈપણ હિંસા કે અન્યાય થાય તો તુરંત ફરિયાદ કરવી જરૂરી છે.