અલગ ધર્મના યુવક-યુવતી (Interfaith couple) અથવા કોઈપણ બે વ્યક્તિઓ સિવિલ લગ્ન કરવા માંગે તો તે Special Marriage Act, 1954 હેઠળ કરી શકે છે. નીચે તેની Step-by-Step પ્રક્રિયા છે.

Special Marriage Act હેઠળ લગ્ન કરવાની પ્રક્રિયા (Step-by-Step)

Step-1 : Notice of Intended Marriage

• બંને પક્ષ Marriage Officer પાસે લગ્ન કરવાની નોટિસ આપે.

• નોટિસ લખિત ફોર્મમાં આપવામાં આવે છે.

• ઓછામાં ઓછો એક પક્ષ છેલ્લા 30 દિવસથી તે જિલ્લા માં રહેતો હોવો જોઈએ.

📜 જોગવાઈ:
Section 5, Special Marriage Act, 1954

Step-2 : Notice Publication

• Marriage Officer આ નોટિસ Notice Book માં નોંધે છે.

• અને કચેરીમાં જાહેર કરે છે.

📜 જોગવાઈ:
Section 6, Special Marriage Act, 1954

Step-3 : Objection Period (30 દિવસ)

• કોઈ વ્યક્તિને લાગે કે આ લગ્ન કાયદા મુજબ નથી, તો તે 30 દિવસમાં objection આપી શકે.

📜 જોગવાઈ:
Section 7, Special Marriage Act, 1954

Step-4 : Objection Inquiry

• જો objection આવે તો Marriage Officer તપાસ કરે છે.

• તપાસ 30 દિવસમાં પૂર્ણ કરવાની હોય છે.

📜 જોગવાઈ:
Section 8, Special Marriage Act, 1954

Step-5 : Marriage Declaration

• 30 દિવસ પછી બંને પક્ષ અને 3 સાક્ષીઓ Marriage Officer સમક્ષ હાજર રહે.

• બંને પક્ષ Declaration form પર સહી કરે.

📜 જોગવાઈ:
Section 11, Special Marriage Act, 1954

Step-6 : Marriage Solemnization

• Marriage Officer સમક્ષ બંને પક્ષ કહે:

“I take you as my lawful wife/husband.”

📜 જોગવાઈ:
Section 12, Special Marriage Act, 1954

Step-7 : Marriage Certificate

• Marriage Officer Marriage Certificate Book માં એન્ટ્રી કરે.

• ત્યારથી લગ્ન કાયદેસર માન્ય બને છે.

📜 જોગવાઈ:
Section 13, Special Marriage Act, 1954

Special Marriage માટે જરૂરી શરતો

📜 જોગવાઈ:
Section 4, Special Marriage Act, 1954

✅ સારાંશ (Short):

1️⃣ Notice આપવી
2️⃣ 30 દિવસ રાહ જોવી
3️⃣ Objection હોય તો તપાસ
4️⃣ 3 સાક્ષીઓ સાથે હાજર થવું
5️⃣ Declaration
6️⃣ Marriage Officer સમક્ષ લગ્ન
7️⃣ Certificate

ગુજરાતમાં Special Marriage Act હેઠળ થતા 7 મોટા કાનૂની વિવાદ

ગુજરાતમાં ખાસ લાગુ પડતો કાયદો

Interfaith સંબંધો અંગે ક્યારેક નીચેનો કાયદો પણ ચર્ચામાં આવે છે:

Gujarat Freedom of Religion Act, 2003

જો કોઈ વ્યક્તિને લગ્ન માટે બળજબરીથી અથવા છેતરપિંડીથી ધર્મ બદલાવવામાં આવે, તો આ કાયદો લાગુ પડી શકે છે.

કોર્ટ શું સિદ્ધાંત રાખે છે

સુપ્રીમ કોર્ટ અને હાઈકોર્ટ વારંવાર કહે છે:

✔ બે વયસ્ક વ્યક્તિઓને પોતાની પસંદગીના લગ્ન કરવાનો મૂળભૂત અધિકાર છે
✔ પરિવાર અથવા સમાજ તેનો વિરોધ કરી શકતો નથી

મહત્વપૂર્ણ ચુકાદા:

• Shafin Jahan v. Asokan K.M. (2018) Supreme Court case

• Lata Singh v. State of Uttar Pradesh (2006) Supreme Court case

✅ સારાંશ:
Special Marriage Act હેઠળ લગ્ન કાયદેસર છે, પરંતુ ગુજરાતમાં ઘણીવાર notice period, family objection, police protection અને conversion allegation જેવા મુદ્દાઓને કારણે વિવાદ ઊભા થાય છે.