એક લગ્ન ચાલુ હોય તો શું પતિ કે પત્ની બીજા વ્યક્તિ સાથે લિવ ઈન રિલેશન માં રહી શકે ?

એક લગ્ન ચાલુ હોય તો શું પતિ કે પત્ની બીજા વ્યક્તિ સાથે લિવ ઈન રિલેશન માં રહી શકે ?

ના — એક લગ્ન ચાલુ હોય ત્યારે પતિ કે પત્ની બીજા વ્યક્તિ સાથે live-in relationshipમાં રહેવું કાયદાકીય રીતે ખૂબ જ જોખમી છે અને ઘણા કેસમાં ગેરકાયદેસર પરિણામ આપી શકે છે.

આ મુદ્દો સરળ ભાષામાં સમજીએ:

⚖️ 1. લગ્ન ચાલુ હોય ત્યારે live-in = “Adultery જેવી પરિસ્થિતિ”

ભારતમાં Indian Penal Code હેઠળ પહેલા “adultery” ગુનો હતો (ધારા 497), પરંતુ Joseph Shine v. Union of India કેસમાં તેને ગુનામાંથી દૂર કરવામાં આવ્યો.

👉 એટલે હવે adultery ગુનો નથી, પરંતુ…

⚖️ 2. Divorce માટે મજબૂત ground

Hindu Marriage Act, 1955 મુજબ:

• પત્ની/પતિ જો બીજા સાથે રહે છે
• અથવા extramarital relationshipમાં છે

👉 તો બીજો spouse divorce માટે કેસ કરી શકે છે (Cruelty / Adultery ground)

⚖️ 3. Maintenance (ભરણપોષણ) પર અસર

• જો પત્ની live-inમાં રહે છે → તેને maintenance મળવાની શક્યતા ઘટે
• પતિ પણ કહી શકે કે પત્ની હવે બીજા સાથે રહે છે

👉 આ મુદ્દો CrPC Section 125 હેઠળ મહત્વનો બને છે

⚖️ 4. Domestic Violence / Protection issue

જો live-in partner સાથે રહે છે:

• કેટલીક પરિસ્થિતિમાં Protection of Women from Domestic Violence Act, 2005 હેઠળ protection મળી શકે
• પણ existing marriage હોય ત્યારે court cautious રહે છે

⚠️ 5. Bigamy (બીજું લગ્ન)

જો live-inમાંથી લગ્ન કરી લે:

👉 તો તે Indian Penal Code Section 494 હેઠળ ગુનો છે

🔴 Final Simple Answer:

👉 લગ્ન ચાલુ હોય ત્યારે live-inમાં રહેવું “સીધું ગેરકાયદેસર” નથી
👉 પરંતુ તે:

• Divorce caseમાં મોટો પ્રોબ્લેમ બનાવે
• Maintenance પર અસર કરે
• સમાજ અને કોર્ટ બંનેમાં નકારાત્મક અસર પડે

📌 Practical Advice:

• જો સંબંધ તૂટી ગયો હોય → પહેલા legal separation / divorce લો
• પછી live-inમાં જવું safer છે

⚖️ Live-in vs Marriage – Court Test (7 Points)

1️⃣ લાંબા સમય સુધી સાથે રહેવું (Duration of Relationship)

👉 માત્ર થોડા દિવસ/મહિના નહીં
👉 લાંબા સમય સુધી સતત સાથે રહેવું જરૂરી

📌 Reference: D. Velusamy v. D. Patchaiammal

2️⃣ Public Recognition (સામાજિક માન્યતા)

👉 સમાજમાં પતિ-પત્ની તરીકે ઓળખાણ છે કે નહીં?
👉 neighbours / relatives તેમને couple તરીકે ઓળખે છે કે નહીં

3️⃣ Legal Age & Capacity (કાનૂની યોગ્યતા)

👉 બંને વ્યક્તિ લગ્ન માટે કાયદેસર રીતે eligible હોવા જોઈએ
👉 એટલે કે:

• પહેલાથી લગ્નમાં ના હોવા જોઈએ

📌 અહીં મોટું મુદ્દું:
👉 જો કોઈ પહેલેથી જ લગ્નમાં છે → live-in “valid marriage nature” ગણાતું નથી

4️⃣ Voluntary Cohabitation (સ્વેચ્છાથી સાથે રહેવું)

👉 બંને વ્યક્તિ પોતાની ઇચ્છાથી સાથે રહેતા હોય
👉 કોઈ દબાણ કે છેતરપિંડી ના હોય

5️⃣ Shared Household (એકજ ઘર અને જીવન)

👉 બંને એકજ ઘર શેર કરે છે
👉 ઘરખર્ચ, જીવનશૈલી સાથે સંકળાયેલી હોય

📌 Reference: Protection of Women from Domestic Violence Act, 2005

6️⃣ Financial Arrangement (આર્થિક વ્યવસ્થા)

👉 Joint bank account / shared expenses / dependency
👉 એકબીજા પર આર્થિક નિર્ભરતા હોય

7️⃣ Children & Responsibility (બાળકો અને જવાબદારી)

👉 બાળકો હોય તો તેમની જવાબદારી લે છે કે નહીં
👉 બાળકોને legitimate તરીકે treat કરવામાં આવે છે

📌 Reference: Indra Sarma v. V.K.V. Sarma

🔴 Important Negative Test (જ્યાં live-in માન્ય નથી)

નીચેના કેસમાં court live-in ને “marriage-like” નહીં માને:

❌ એક વ્યક્તિ પહેલાથી લગ્નમાં છે
❌ માત્ર sexual relationship (casual) છે
❌ secretly relationship રાખવામાં આવે છે
❌ short-term affair છે

✅ Final Legal Understanding:

👉 દરેક live-in = marriage નથી
👉 Court માત્ર ત્યારે “marriage જેવી relationship” માને જ્યારે ઉપરના બધા test પૂરાં થાય

⚖️ Practical Use (વકીલ માટે)

આ test ઉપયોગી છે:

• Domestic Violence કેસ
• Maintenance (ભરણપોષણ)
• Property rights
• Divorce dispute