મારા પિતા પાસે 10 વીઘા જમીન છે . અને 2 બહેનો અને 2 ભાઈઓ સાથે ચાર પુત્રો છીએ . આ જમીન મારા પિતા ને મારા દાદા ના ભાગ માં આવેલી જમીન છે . મારા પિતા એ 10 વીઘા જમીન માંથી 5 વીઘા જમીન નું વેચાણ કરી દીધેલ છે અને બાકી ની પાંચ વીઘા જમીન બંને ભાઈઓ ને સરખે ભાગે આપી દીધેલ છે . અને દીકરીઓ ને ભાગ આપેલ નથી તો શું અમો દીકરીઓ ભાગ મેળવવા હક્કદાર છીએ ? અને મળે તો કેટલો હિસ્સો મળે ? કયો સુપ્રીમ કોર્ટ નો ચુકાદો લાગુ પડે ? 

તમારા પ્રશ્નમાં બે મુખ્ય મુદ્દા છે:
1️⃣ જમીન વડીલોપાર્જિત (ancestral) છે કે નહીં
2️⃣ દીકરીઓનો હક્ક કેટલો થાય

તમારા જણાવ્યા પ્રમાણે જમીન દાદા પાસેથી પિતા ને મળી છે, એટલે સામાન્ય રીતે તે ancestral property ગણાય છે (જો દાદાના ભાગમાંથી સીધી આવી હોય અને self-acquired ન હોય).

આ સ્થિતિમાં કાયદો Hindu Succession Act, 1956 ની Section 6, Hindu Succession Act મુજબ લાગુ પડે છે અને 2005 પછી પુત્રી પણ coparcener છે.

આ બાબતને Vineeta Sharma v. Rakesh Sharma (2020) Supreme Court case માં સુપ્રીમ કોર્ટએ સ્પષ્ટ કરી છે.

તમારા કેસમાં પરિવારની રચના

• પિતા

• 4 પુત્ર

• 2 પુત્રી

કુલ coparceners = 7

10 વીઘા જમીન હોય તો હિસ્સો

અથવા સરળ ભાષામાં:

દરેકને લગભગ 1 વીઘા 8 ગુંઠા જેટલો હિસ્સો થાય.

5 વીઘા વેચાણ કર્યું તે અંગે

જો જમીન ancestral છે તો:

• પિતા એકલા બધું વેચી શકતા નથી

• માત્ર પોતાના હિસ્સા (1/7) જેટલું વેચાણ માન્ય ગણાય શકે

• બાકીના coparceners (પુત્રો અને પુત્રીઓ) તે વેચાણને ચેલેન્જ કરી શકે

દીકરીઓનો હક્ક

✔ દીકરીઓ ભાગ મેળવવા હક્કદાર છે
✔ દરેક દીકરીને 1/7 હિસ્સો મળે
✔ જો ભાગ ન આપ્યો હોય તો તેઓ Partition Suit કરી શકે

⚖️ સરળ શબ્દોમાં અંતિમ જવાબ

• દીકરીઓને હક્ક છે

• દરેક દીકરીને 1/7 હિસ્સો (લગભગ 1.43 વીઘા) મળે

1️⃣ વડીલોપાર્જિત મિલ્કત છે કે નહીં તે નક્કી કરવાની 5 Court Tests

જો મિલ્કત દાદા → પિતા → પુત્ર રીતે આવે અને વચ્ચે partition ન થયો હોય તો સામાન્ય રીતે ancestral property ગણાય.

2️⃣ પિતા દ્વારા કરેલ વેચાણ ક્યારે માન્ય ગણાય

Coparcenary મિલ્કત માં પિતા નીચેની સ્થિતિમાં વેચાણ કરી શકે:

જો ઉપરની પરિસ્થિતિ ન હોય તો વેચાણ ચેલેન્જ થઈ શકે છે.

3️⃣ Partition Suit માં કોર્ટ actual કેવી રીતે હિસ્સો કાઢે

Partition suit માં સામાન્ય રીતે નીચેના steps થાય છે:

Step-1 : મિલ્કત ancestral છે કે નહીં નક્કી થાય

Step-2 : coparceners ની સંખ્યા નક્કી થાય

ઉદાહરણ:

પિતા + 4 પુત્ર + 2 પુત્રી
= 7 coparceners

Step-3 : પ્રાથમિક હિસ્સો નક્કી થાય

Step-4 : જો પિતા મૃત્યુ પામે

પિતાનો 1/7 હિસ્સો ફરી Class-I heirs માં વહેંચાય.

Step-5 : Final decree

કોર્ટ:

• જમીન માપણી કરાવે

• Commissioner appoint કરે

• actual જમીનના ટુકડા વહેંચે

મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો

પુત્રીને coparcener તરીકે હક્ક વિશે મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો:

Vineeta Sharma v. Rakesh Sharma (2020) Supreme Court case

આ ચુકાદામાં સ્પષ્ટ કરાયું કે પુત્રીને જન્મથી ancestral property માં સમાન હક્ક છે. 

Village Land Dispute – 10 સામાન્ય કાનૂની ભૂલો

જમીનના કેસમાં સૌથી મહત્વની 5 દસ્તાવેજો

કોર્ટ સામાન્ય રીતે શું તપાસે

1️⃣ જમીન ancestral છે કે self-acquired
2️⃣ coparceners કોણ છે
3️⃣ અગાઉ partition થયો છે કે નહીં
4️⃣ વેચાણ legal necessity માટે થયું છે કે નહીં
5️⃣ તમામ જરૂરી પક્ષકારો suit માં છે કે નહીં

⚖️ એક મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધાંત

પુત્રીને coparcener તરીકે સમાન હક્ક વિશે સુપ્રીમ કોર્ટનો ચુકાદો:

Vineeta Sharma v. Rakesh Sharma (2020) Supreme Court case

આ ચુકાદા મુજબ પુત્રીને ancestral property માં જન્મથી સમાન હક્ક મળે છે.